चप्पल

घनघोर बर्षा
रोकिएपछी
एक सांझ भेटियो
एक बेजोडी चप्पल ।
रङ खुइलिएको
टलक उडेको
सोल खिएको
हेर्दैमा बैराग लाग्दो
एकल चप्पल ।

कहाँ किन्यो?
सुपरमार्केटमा
कि फुटपाथमा?
कस्ले किन्यो?
स्वयमं लगाउनेले
वा उस्को साथी,
वा आफन्तिले ?

किन्यो कसरी,
कैयौंपटक
घम्साघम्सी गर्दै,
मोलतोल गरी
वा एकै बचनमा
खन्खन  पैसा तिरी ।
वा, राम्रो चप्पल भन्दै
पसलेले फुर्कायो कि?
महङो भयो अन्तै जान्छु
भन्दै किन्नेले थर्कायो कि?

जुत्तासङै चप्पललाई मिलाई मिलाई
सजायो कसैले?
रिसको झोंकमा
यही चप्पल
बजायो कसैले ?
एस्लाई उचालेर
कसैले पुन: थचार्यो कि
वा आफ्नो जिद्धी पुरा गर्न
खुट्टा सँगै बजार्यो कि ?


सकी नसकी
सानी नानी वा बाबुले
ठुलो यो चप्पल
सुकोमल पाइलामा
'मेनो नाम्मो चप्पल' भन्दै
पो उन्यो कि ?
पहिरेर यो चप्पल
पहाड चाढ्ने
बेसीं झर्ने
खोला तर्ने
दुर दुर देश
डुल्न कसैले
अनेकौं सपना बुन्यो कि ?

सोच्दैछु के होला
यो चप्पलको कथा?
के होला खिईएको
यो तलुवाको ब्यथा?
हिजोको कसैको शान
कसैको खुट्टाको मान
कसैको पदचापको
पहिचान
तर आज केबल एक फोहोर ।

संधै अरुको खुट्टाको निर्देशन
कुर्ने चप्पलको अन्त्य
पानीको बहाबमा बग्दै बग्दै
कहाँबाट कहाँं पुगेर तय हुंदैछ ।
यो चप्पल बगे जस्तै
बग्दैछ जीवन पनि ।
कहिले रहर
त कैले जित
हार र प्रहारमा।

अन्त्य कस्तो हुने हो
कस्लाई के थाहा
त्यही पनि जीवनको कस्तो माया
जस्तो यो चप्पल
जीवन पनि उस्तै
सलल, सलल ।

बालापनः ताउलीकाे तरकारी नाेस्टाल्जीया

सबैलाई त हैन अधिकांश मानिसलाई सानो हुने बेलासम्म ठुलो हुने कैले होला भन्ने लाग्थ्यो । अनी ठुलो भएपछी मान्छेलाई बालापन प्यारो लाग्छ, बाल्यकालका याद ताजा हुन्छन् । त्यसैले सुनिल वर्देवाकाे 'गाेरेटाे अनि उस्तै छ गल्ली.....काेही फर्काइदेउ त्याे वालापन' गीत हीट छ । आज बाल्यकालको एउटा किस्सा सम्झें ।

बाल्यकालमा काउलीको तरकारीप्रतीको मेरो मोह र लगाव । अरुले कसैले कोपिको फुल, गोपिको फुल, फुलकाउली भन्ने तरकारीलाई हाम्रो घरमा काउली भन्थेम । म चैँ काउली भनेसी हुरुक्कै । जती खाए नि पुग्यो नभन्ने ।

हाम्रो बारीमा मम्मी काउली लगाउनुहुन्थ्यो । बारीमा काउलीको बोट कम हुंदै जांदा पिर भने तरकारीको ब्यबस्था गर्ने ममिलाई भन्दा नि काउलीप्रेमी मलाई समेत पर्थ्यो । सानो बेला मेरो तोते बोली थियाे । मलाई काउली मन पर्छ भन्ने पनि हाम्रो छिमेकमा चर्चा र रमाइलोको बिषय थियाे । बुद्दिसागर ठुलोबुवा मलाई जिस्काउनुहुन्थ्याे संधै ।

नानी, तरकारी के खायौ?
म : ताउली ।
उहां : ए हाे र, मलाइ पनि ताउली मन पर्छ । मलाई नि ताउली देउ न । तिम्रो आमाले त कस्तो राम्रो ताउली बनाउनुहुन्छ ।
म : आफ्नै ताउली थाउ ।
उहां: हाम्रोमा त छैन । तिमी देउ न ।
म : भये थाउ, नभये नथाउ ।

एक पटक एस्तो संवाद भएपछी उहांलाई झनै रमाइलो लाग्ने रहेछ । अनी भेट्नेबित्तिकै, 'तरकारी के खायौ' भनेर सोध्नुहुन्थ्यो । म उस्तै पारले जवाफ दिन्थे, अन्त्य हाम्रो उस्तै हुन्थ्यो 'भये थाउ नभये नथाउ' । अहिलेसम्म नि उहां भेट्दा सबै खबर सोधेर अन्तिममा 'ताउलीको तरकारी, भये थाउ, नभये नथाउ' भन्नुहुन्छ ।

काउलीसङैको अर्को प्रसँग हामी काउलीको फुललाई काउलीको बुटा भन्थेम । खानामा के थप्ने भन्दा 'बुटा' भन्दै थप्थेम । एक दिन ममी खाना बनाएर बारीमा जानुभएछ काम गर्न । शनिबार हुनुपर्छ, तरकारी त उही बेस्ट काउलिको पाकेको रहेछ । म गएर एक एक बुटो काउली निकालेर खाएं । एक पटक, दुई पटक हैन धेरै पटक । अन्तिममा काउली र अालुकाे तरकारी त केवल आलुको तरकारी भएछ । तरकारीमा भएकाे काउलीकाे सबै फुल त मैले पो सक्काएछु । पछि सबैले खाना खाने बेला त तरकारी आलुको मात्र रह्यो ।